Lectio 11 [London Transcription]

Nunc post filii aeternitatem haec est distinctio 10a quae continuatur ad praecedentes sic quia postquam magister determinavit de filii generatione nunc vero incipit tractare de spiritus sancti processione et dividitur in duas quia primo determinat de eius modo processivo 2o de eius principio productivo 2a incipit in principio distinctionis 11 hic dicendum est

prima dividitur in duas quia primo ostendit quomodo spiritus sanctus procedit seu producitur secundo quare solus nomine communi exprimitur 2a ibi hic notandum est prima in duas quia primo ostendit modum quo procedit vel emanat 2o quod dixit auctoritatibus confirmat 2a nunc vero quod incepimus et haec est divisio huius distinctionis

sequitur distinctio 11a In qua postquam magister posuit in praecedenti spiritus sancti processionem hic vero circa hoc ponit duplicem operationem quae quidem distinctio iia in 3 dividitur primo enim ostendit magister latinorum concordiam 2o graecorum discordiam 2a ibi graeci tamen

prima in duas quia primo magister praemittit suam intentionem 2o subiungit sui dicti probationem ibi quod autem de utroque

2a principalis in duas quia primo ponit graecorum cum latinis aliqualem convenientiam 2o eorum disconvenientiam ibi non autem verba determinamus et haec sit divisio harum distinctionum duarum

Utrum pater et filius eodem modo agendi indistincto spiritum sanctum producant in supposito a se distincto

quod non quia tunc sequitur primo quod tantum repugnaret spiritum sanctum a filio non produci sicut ab ipso non distingui consequens est falsum quia si per impossibile filius spiritum sanctum non produceret adhuc distinctio esset inter ipsos ergo prima consequentia probatur quia si eodem modo pater et filius spirent tum ergo pater taliter spiret quod si non spiraret spiritum sanctum non diceretur ab eo sequitur quod si filius etiam non spiraret nec distingueretur

2o filius non spirat spiritum sanctum probatur auctoritate damasceni libro primo capitulis 10 et 11 dicens spiritum sanctum ex patre dicimus et patris spiritum sanctum nominamus ex filio vero non dicimus sed spiritum filii nominamus ergo si non est ex filio non videtur procedere ab eo

3o si sic sequeretur quod ab eis naturaliter procederet consequens est falsum quia procedit modo amoris et libertatis seu voluntatis sed probatur consequentia quia ad intra est unicus procedendi modus in divinis inplurificabilis ut fuit dictum supra sed filius modo naturali seu naturaliter a patre procedit igitur si spiritus sanctus ab aliquo procedat hoc erit naturaliter et non libere

Ad oppositum est magister in hac 11 distinctione et extra libro 6

prima conclusio licet spiritus sanctus non prius nec magis procedat a patre quam a filio tamen spiritum esse vel procedere ab aliquo solum ostendi potest fidei medio prima pars probatur quia pro quocumque signo spiritus sanctus est spiratur a filio sed pro omni signo pro quo spiratur a patre est igitur pro quocumque signo spiratur a patre pro eodem spiratur a filio maior patet quia si detur oppositum sequitur quod in alicoaliquo signo spiritus sanctus esset ab uno tantum et non a duobus contra fidem 2a scilicet minor probatur quia pro quocumque signo pro quo spiratio activa est spiratio passiva eciametiam est ergo probatur antecedens quia aliter sequeretur quod pater pro alicoaliquo signo spiraret spiritum sanctum pro quo signo non spiraretur spiritus sanctus quae est contradictio 2a pars conclusionis probatur quia sequeretur quod trinitas divinarum personarum posset evidenti ratione ostendi quod est falsum ut probatum est Item omnis ratio citra fidem probans spiritum sanctum procedere probaret spiritum sanctum alium spiritum sanctum producere sicut fuit dictum de generatione filii sed quod fidei medio ostendi potest patet extra libro 6o capitulo fidei Item per augustinum 4o capitulo 53 de parvis ubi deducit hoc multis auctoritatibus sacrae scripturae

primum corollarium sicut pater non prius dicit verbum quam spiret sanctum spiritum sic generatio verbi divini non est realiter prior spiratione spiritus sancti prima patet quia filius non est prior spiritu sancto ergo antecedens probatur quia sicut probatur pater non est prior filio sic probatur quod filius non est prior spiritu sancto 2a pars probatur quia in divinis nulla est realis prioritas in quo ut probatum est si etiam generatio praecederet spirationem sequeretur quod generatum praecederet spiratum quod improbatum est

2m corollarium quod in deo causaliter filius spiritum sanctum producit quia eius expressa ymagoimago et perfecta similitudo existit patet quia eadem ratione probaretur quod spiritus sanctus produceret filium ergo

3m corollarium non praecise ex eo quia filius est deus spiritum sanctum spirat vel producit filius patet quia sic probaretur quod spiritus sanctus produceret se ipsum vel alium quod est falsum et patet consequentia quia non minus est deus quam sit pater vel filius

2a conclusio licet nulla alia res a spiratione activa sit spiritus sancti a filio distinctiva[?] tamen haec consequentia non est formalis spiritus sanctus a filio non producitur ergo filius a spiritu sancto non distinguitur prima pars probatur quia nihil est in filio quod non sit spiratio activa ergo 2o quia si per aliud distingueretur sequitur quod filius non esset summe simplex patet consequentia quia plures entitates incomplexae essent in eo 2a pars probatur quia filius non praecise distinguitur a spiritu sancto quia praecise ipsum spirat ergo illa consequentia non est formalis patet consequentia quia in illa consequentia arguitur a pluribus causis veritatis ad unam sed talis consequentia non valet sed antecedens principale arguitur quia filius distinguitur sufficienter a spiritu sancto per hoc quod ipse procedit a patre nascendo et spiritus sanctus non sed tantum procedendo haec ratio etiam confirmatur dicto augustini 5o capitulo 14o ideo spiritus sanctus non est filius cum uterque a patre exeat quia ipse exit non quomodo natus sed quomodo datus Item capitulo 2o aliud est natum esse aliud procedere ideo alius filius alius spiritus sanctus

primum corollarium non solum oppositio relativa est personarum divinarum distinctiva[?] patet quia si inter filium et spiritum sanctum non esset huiusmodi oppositio adhuc distinguerentur per conclusionem confirmatur quia personae divinae se ipsis et non solum relationibus distinguuntur hoc corollarium est contra thomam de argentinensis libro primo distinctione 11a quaestione 2a articulo 2o

2m corollarium si per impossibile filius spiritum sanctum non produceret adhuc staret quod nulla divina persona per modum generationis et spirationis procederet contra aegidium primo quaestione 6a Item contra okam et oriolum probatur quia illo casu posito adhuc sufficienter personae productae distinguerentur abinvicem ut dicit 2a conclusionis pars

3m corollarium haec consequentia non est evidens nec formalis spiritus sanctus a filio non procedit ergo spiritus sanctus non est nec existat contra gregorium libro primo distinctione 11 articulo 2o patet corollarium quia si consequentia esset formalis sequitur quod si spiritus non produceretur a verbo ipse non distingueretur ab eo quod est improbatum in conclusione confirmatur quia spiritus sanctus per aliquod incomplexum praeter spirationem sufficienter a verbo distinguitur ergo seclusa spiratione per impossibile vel possibile adhuc spiritus sanctus a verbo distingueretur antecedens est suum in primo articulo eiusdem quaestioniss et consequentia patet per dictam

3a conclusio licet pater spirare activum communicet filio tamen spiritus sanctus producitur ab utroque eodem modo naturali et libero prima pars patet in distinctione 12 primi in qua dicitur quod pater dat filio quod spiret spiritum sanctum ergo sed quod modo naturali producant spiritum sanctum patet auctoritate hylarii 5o et eum allegat magister in textu ubi dicit ex virtute naturae in naturam eandem processionem subsistit spiritus sanctus sed quod praecedat libere patet quia voluntarie ut dicit augustinus 15 capitulo 17 vide in fonte confirmatur etiam quia non repugnat filium generari naturaliter et libere ergo nec spiritum sanctum repugnat spirari naturaliter et libere consequentia patet per simile sed antecedens probatum est supra

primum corollarium spiritus immensae bonitatis non producitur per modum voluntatis contra scotum libro primo distinctione 18 quaestione prima articulo primo et contra okam eadem distinctione quaestione prima probatur quia vel voluntas sumitur essentialiter vel nocionaliternotionaliter non primum quia certum est quod voluntas non producit filium nec spiritum sanctum nec 2m quia tunc spiritus sanctus produceret se ipsum consequentia patet per augustinum 17 capitulo 3o de magnis et 16 de parvis dicentem voluntas dei proprie si dicenda est aliquid in trinitate persona magis hoc nomen spiritui sancto convenit sicut caritas nam quid est aliud caritas quam voluntas per hanc rationem arguit augustinus contra eunomium haereticum quod filius non sit filius voluntatis seu voluntate

2m corollarium in eodem principio respectu eiusdem termini unitive libertas et neccessitasnecessitas concurrunt active spiratione probatur quia unicus est terminus simplex scilicet spiritus sanctus sed ille est a patre et filio libere et naturaliter productus et neccessarionecessario per spirationem nota tamen quod haec libertas non est contradictionis sed complacentiae et naturalis dilectionis contra gregorium improbantem scotum

3m corollarium est pars quaesiti affirmativa

contra primam conclusionem arguitur primo sic auctoritate dyonisii capitulo 2o dicentis non est audendum de spiritu sancto dicere et occulta divinitate praeter ea quae divinitus nobis ex sacris litteris sunt expressa sed in sacris litteris canonis non videtur haec veritas expressa igitur non est ponenda

2o sequitur quod maior sit ydemptitasidentitas inter patrem et spiritum filium quam inter patrem et spiritum sanctum consequens est falsum patet consequentia quia ultra ydemptitatemidentitatem essentiae est ydemptitasidentitas spirationis activae

3o cuiuslibet accionisactionis simpliciter simplex est principium unum ergo sed hoc est falsum quod probatur primo quia si esset unum principium spirans spiritum sanctum tunc esset aliqua persona 4a in divinis cum filius non sit illud principium unum nec pater 2o sequitur tantum duas esse ibi personas probo quia tantum principium spirativum et spiratum principium vel terminus spirationis 3o sequitur patrem et filium aliqualiter esse unum qualiter qualiter spiritus sanctus non esset illud unum consequens est falsum et patet consequentia quia pater et filius sunt unum principium spiritus sancti sed spiritus sanctus non est sic unum cum eis ergo antecedens patet quia aliter sequitur primo quod idem terminus indivisibilis unica relatione ad plura referretur 2o quod unum et idem a pluribus causis totalibus simpliciter produceretur quod supra est improbatum 3o sequitur quod effectus deppendentdependent a causa qua remota non minus produceretur haec sunt falsa ergo

4o principaliter aut ista veritas neccessarionecessario et expresse sequitur ex dictis sacrae scripturae aut non si primum mirum est quod hoc non viderunt doctores graecorum sicut damascenus theopillus gregorius nazazenus et cyrillus si 2m sequitur quod nec nos debemus docere nec fideles ad hoc credendum debent artari nec oppositum debet haereticum dici

5o aliquod principium spiritus sancti non est filius ergo nullum principium spiritus sancti est filius antecedens patet quia pater qui non est filius est principium spiritus sancti et consequentia probatur quia in materia naturali indefinita vel singularis infert universalem sicut est in proposito

contra 2am conclusionem arguitur primo sic a quocumque aliquid constituitur inesse ab eodem distinguitur illo sed filius constituitur in esse personali filiatione ergo ea formaliter distinguitur ab omni alia persona ergo circumscripta per possibile vel impossibile spiratione remanebit filius personaliter distinctus a quacumque alia persona ergo non solum per spirationem distinguitur a spiritu sancto ut dicit prima pars conclusionis haec est ratio scoti 11a distinctione quaestione 2a

2o inter divinas personas non potest esse distinctio nisi per alicamaliquam oppositionem quae non potest esse nisi relativa sed talis non potest esse nisi per aliquam originem ergo si nulla est origo spiritus sancti a verbo nec aliqua relatio ergo nec distinctio doctor sanctus in parte prima quaestione 36 articulo 2o

contra 2m corollarium generatio activa et spiratio activa in patre dicunt eandem rem ergo generatio passiva non concerneret spirationem passivam nisi concerneret generationem activam sed si spiritus sanctus non procederet a filio generatio passiva non concerneret spirationem passivam activam ergo eandem esset persona genita et spirata thomas ubi supra

contra 3m corollarium spiritus sanctus non esset si a filio non procederet illa consequentia est formalis spiritus sanctus non procedit a filio ergo non distinguitur ab eo consequentia bona quia quod non est a nullo distinguitur antecedens probatur tripliciter primo quia si spiritus sanctus non procederet a filio non esset donum patris et filii igitur nec spiritus sanctus 2o quia filius per se est principium spiritus sancti ergo si eum non spiraret tunc spiritus sanctus non esset 3o si alicaaliqua creatura non produceretur a filio non produceretur a filio nec a patre ergo sic erit de spiritu sancto et per consequens si filius non produceret spiritum sanctum ipse non esset ista est ratio doctoris nostri gregorii 11 distinctione primi articulo 2o

contra 3am conclusionem pater sufficienter producit spiritum sanctum ergo filium producere superfluit consequentia bona quia sicut frustra sit per plura etc a fortiori frustra sit plura quod sufficienter de facto fit per unum solum sed deus et natura nihil agunt frustra ergo antecedens probatur quia non perfectius producitur a duobus quam ab uno tantum

2o aliqualiter pater producit spiritum sanctum qualiter filius non producit ipsum ergo non eodem modo antecedens probatur quia pater non habet suum producere ab alio sed filius habet a patre ergo

3o diversorum suppositorum diversi sunt actus sed pater et filius sunt diversa supposita ergo si spirant diversae sunt spirationes et diversi actus consequens est falsum patet consequentia sed antecedens probatur quia licet duo angeli se diligant tamen non sequitur quod sit unus amor duorum ergo sic est in divinis

contra primum corollarium voluntas est principium adintraad intra productivum et non nisi amoris ergo spiritus immensae bonitatis producitur etc scotus distinctione 10a 2m connterse

contra 2m corollarium sequeretur si sic quod inter liberum et neccessariumnecessarium non esset differentia contra philosophum 9 et consequens probat gregorius 10 distinctione articulo 2o conclusione 2a

contra 3m corollarium principium productivum spiritus sancti est voluntas ergo libere producitur et non naturaliter seu neccessarionecessario patet consequentia quia sicut intellectus non habet modum liberum agendi sic nec voluntas modum naturalem antecedens patet quia spiritus sanctus est amor ergo producitur a voluntate haec ratio est alphonsi distinctione 11a primi articulo 2o conclusione 3a

2o spiritus sanctus non producitur quomodo natus ergo non naturaliter antecedens est augustini libro capitulo 12o consequentia probatur quia quidquid producitur naturaliter in eadem natura cum producente producitur ut natum ergo ex opposito quod non producitur ut natum non producitur naturaliter ergo consequentia fuit bona

Ad primam quod est dictum dyonisii dicitur quod illa auctoritas et similes debent intelligi per aliud vel praeter et sic id est contrarium vel adversum ut patet quia ipsemet dyonisius multa docuit quae expresse non habentur in canone et ita possunt exponi aliae auctoritates multae

Ad 2m negatur consequentia et ad probationem dicitur quod ydemptitasidentitas spirationis non addit aliquid ultra essentialem

Ad 3m posset primo concedi consequens sicut dicit thomas parte prima quaestione 36 articulo 4o sed non videtur conformiter loqui in primo ubi dicit non possumus dicere quod pater et filius est spirans vel spirator sed debemus dicere quod sunt duo spirantes vel spiratores quia duo supposita et in dicit ubi supra quod non debent dici duo spiratores propter unicam spiracionemspirationem

2o noster gregorius diceret quod haec propositio pater et filius sunt unum principium spiritus sancti valet tantum sicut haec pater et filius uno et eodem modo tamquam unum principium spirant spiritum sanctum et sic ipse non concederet patrem et filium unum esse principium spiritus sancti productivum vel spirativum quia sunt duo qui spirant vide rationes ibi

3o diceret hugolinus quasi sequens gregorium non sunt unum principium spirandi spiritum sanctum capiendo li unum stricte pro uno numero simplici quia vel esset illud essentia vel duae personae vel una tantum vel aggregatum ex essentia et relatione vel relatio communis sed nullum horum dici debet ergo 2o dicit idem quod quando decretalis dicit extra de summa trinitate libro 6o fideliter fatemur capitulo quod spiritus sanctus aeternaliter ex patre et filio tamquam non ex duobus principis sed tamquam ex uno principio non duabus spirationibus sed una spiratione procedit hoc debet intelligi quod decretalis non intendit affirmare unum principium vel unitatem principii sed unitatem et uniformitatem modi principiendi ideo non dicit tamquam ex duobus principiis eciametiam voluit asserere unitatem numeralem spirationis seu processionis spiritus sancti ex cuius dictis patet quod licet secundum eum haec non sit vera pater et filius sunt unum principium spiritus sancti tamen haec a doctoribus ponitur conclusio communis

4o posset dici quod licet concedatur patrem et filium esse unum principium spiritus sancti non tamen concedendum est eos esse idem principium spiritus sancti ne ydemptitasidentitas personae intelligatur Item non est concedendum quod pater sit aliud principium spiritus sancti quam filius ne pluralitas spirationis notetur

5o notandum quod non est concedendum pater et filius est aliquod principium spiritus sancti propter li aliquod quod est principium denotans relacionemrelationem intrinsecam sicut non admittitur pater et filius sunt aliquid deus

6o notandum quod habetur in glosa cardinalis extra de summa trinitate ubi supra super illo verbo unica spiratione ubi obicit glossa dicens supposita sunt plura ergo plures erunt accionesactiones quia accionesactiones sunt suppositorum Respondet glosa dicens ubi sunt plura supposita et plures rationes agendi ibi sunt plures accionesactiones ubi sunt plura supposita et unica ratio agendi non oportet ibi esse plures accionesactiones sicut est in proposito quia licet pater et filius spirent tamen quia est una ratio ideo una spiratio

ex dictis posset inferri aliter ad formam negando quod unus accionisactionis unum sit principium et ad probationem quia si non etc conceditur hoc consequens sicut eadem albedine sortes est similis platoni albo et dissimilis iohanni nigro

Ad 2m illatum conceditur sicut fuit expositum distinctione 5a loquendo de totalitate termini producti quia spiritus sanctus producitur totus a filio non tamen est eius causa

Ad 3m etiam conceditur consequens

Ad 4m principale dicitur quod veritas illa sequitur ex dictis sacrae scripturae prout augustinus testatur superius et magister in hac distinctione adducens ad hoc plures auctoritates novi testamenti quae patent in littera et quando dicitur quomodo doctor etc dicitur quod forte eorum pertinacia fuit et est causa eorum execationisexcaecationis et ignorantiae

Ad 6m posset negari consequentia et ultra dici quod illa regula logicalis non est generalis sed praecise ubi est praedicatio simpliciter et essentialis

2o dicitur quod forma non valet quia similiter dicerentur aliquid est pater et non est filius ergo essentia quae est pater non est filius quod est falsum

Ad primam contra 2am conclusionem conceditur maior sed negatur minor tum quia proprie nulla persona divina constituitur in esse personali tum quia filius per nihil constituitur in huius esse personali quod non est formaliter ipse filius

Ad 2m primo potest dici quod ratio fundatur super falsa ymaginacioneimaginatione quia ymaginaturimaginatur quod personae divinae non se ipsis sed solum relationibus distinguuntur quod negatur

2o hoc concesso non tamen solum relationibus oppositis sed etiam disparatis

Ad rationem contra 2m corollarium negatur consequentia quia illa non est ratio quare paternitas et spiratio activa non constituit duas personas quia non sunt relationes oppositae sed quia spiratio activa est communicabilis filio ideo non est constitutiva suppositi et patet quia si illa esset ratio de facto filius et spiritus sanctus non essent duae personae quia filius et spiritus sanctus non constituuntur diversis relationibus oppositis quia filio non opponitur spirationi passivae haec est responsio alphonsi distinctione 11 primi articulo 2o Aliter dico quod ratio fundatur super falso quia ymaginaturimaginatur constitucionemconstitutionem et distinctionem personarum esse per relationes et non distingui personas se ipsis quod non diceret

Ad rationem contra 3m corollarium negatur antecedens et ad probationem quia tunc non essent posset negari consequentia primo et ad auctoritates apostoli et augustini dicitur quod locuntur sicut nunc est sed non sicut esset in illo casu 2o posset dici quod donum filii tunc esset sed non esset donum filii 3o posset illa negari consequentia quia licet non esset donum filii sic quod esset a filio esset tamen donum filii quia a filio donaretur sicut de facto dicunt graeci

Ad 2m eius motivum negatur consequentia

Ad 3m eiusdem negatur etiam consequentia quia non est simile de actibus nocionalibusnotionalibus ad intra et essentialibus ad extra

Ad primam contra 3am conclusionem dicitur a quibus quod consequentia non valet propter unicum principium spirandi ac propter unicam vim producendi quae est essentia divina sed quia ad hoc sequitur essentiam divinam esse principium quo productionis ad intra quod non dico ideo aliter respondeo negando consequentiam quia aliter sequeretur a simili pater sufficienter est deus ergo filius superflue est deus vel spiritus sanctus Item solus pater sufficienter producit creaturas ergo superflue tres divinae personae producunt illas

Ad 2m primo posset negari antecedens simpliciter

/ 2o diceret magister iohannes clenkoc negando consequentiam concedendo antecedens quia eodem producere scilicet se ipso pater aliter producit spiritum sanctum quam filium et aliter producit pater et aliter filius spiritum sanctum et si obicitur per decretalem qui dicit quod aequaliter et pariter producunt posset dici quod illa aequalitas ad originationem debet referri activam quia tam pater quam filius originant active seu spirant spiritum sanctum

3o posset dici quod li aliter potest teneri adverbialiter et sic conceditur antecedens et negatur consequentia vel nominaliter et sic negatur antecedens et conceditur consequentia

4o potest dici quod li aliter potest dicere ipsum patrem vel ipsum producere vel spiritum sanctum si sumatur 2o vel 3o modis negatur antecedens si 2o modo negatur consequentia

Ad 3m negatur antecedens universaliter suppositum quia aliter creaciocreatio esset triplex actus cum sit actus trium suppositorum et ad probationem de duobus angelis dicitur quod non est simile propter ydemptitatem essentialem divinorum suppositorum

Ad aliud contra primum corollarium dico primo quod voluntas non est formale principium productivum saltim ad intra

2o potest dici quod cum nulla res se ipsam gignat vel producat et inter voluntatem et spiritum sanctum nulla sit distinctio ideo ratio non concludit

Ad aliud contra 2m corollarium conceditur consequens de libertate immutabilitatis quia neccessitatinecessitati summae non repugnat et de hac loquitur corollarium

Ad aliud negatur antecedens et ad probationem negatur consequentia sumendo voluntatem essentialiter sicut sumpsi tamen bene sequitur quod aliquid quod est voluntas est principium spiritus sancti quia pater et etiam filius 2o dicitur quod non sequitur amor est actus voluntatis ergo non naturalis quia multipliciter sumitur natura vel naturaliter prout scotus ostendit distinctione 10 primi et similiter bonsemblantes

Ad aliud negatur consequentia et ad probationem quia quidquid producitur etc hoc negatur non enim videtur magis inconveniens spiritum sanctum procedere naturaliter quam filium esse voluntarie et tamen magister distinctione 6 primi capitulo ultimo inquit dicamus ergo quod pater sicut sapiens ita volens genuit filium ita similiter videtur dici posse de spiritu sancto

Ad primam et 3am rationes in oppositum patet soluciosolutio ex dictis

Ad 2am respondet doctor noster aegidius primo quod non est standum sententiae damasceni quia ipse fuit graecus Aliter dicit thomas argentinensis salvando dictum damesceni quod graeci bene crediderunt et credidissent hunc articulum sed quia non fuerunt vocati ad consilium ubi illud credere fuit ordinatum ideo credere noluerunt 2o dicit quod illae dictiones a vel ab et ex significant apud graecos principalitatem quamdam quae principalitas filio non convenit quare non negant spiritum sanctum procedere a filio sed negant ipsum principaliter procedere ab ipso et hoc videtur veritati consonum

Aliter respondet armikanus in summa sua in libro 6o capitulo 2o dicens quod damscenus solum tractat de hiis quae suo tempore solum erant solum expressa diffinita et tradita ad credendum ideo excusatur unde de damsceno dicit magister libro 3o distinctione 11a quod nulla pravae intelligentiae notatus est suspicione ideo potest excusari de hoc quia supposito quod crediderit spiritum sanctum non producere a filio quia nondum per ecclesiam extiterat determinatum quod ab utroque procedit

nunc post filii aeternitatem haec distinctio continet 4or conclusiones prima est quod spiritus sanctus est amor seu caritas sive dilectio patris et filii qua pater et filius se invicem diligunt et nos

2a conclusio quod caritas aliquando refertur ad substantiam quae communis est tribus personis et tota in singulis aliquando specialiter ad personam spiritus sancti sicut sapientia divina aliquando pro substantia divina sumitur aliquando pro filio capitur

3a conclusio sicut spiritus sanctus in trinitate specialiter dicitur caritas quae est patris et filii unio ita et nomen tenet proprie quod patri et filio quodammodo communiter congruitur

hic dicendum est spiritum sanctum etc haec distinctio 11 continet conclusiones 4or prima quod spiritus sanctus procedit a patre et filio secundum doctores latinos et secundum veritatem quod probatur per multa doctorum testimonia et scripturae sacrae

2a conclusio licet graeci confiteantur et concedant spiritum sanctum esse spiritum filii tamen dicunt spiritum sanctum tantum a patre procedere et non a filio

3a conclusio cum dicitur quid aliud docuerit vel praedicaverit anathema sit hoc est intelligendum est qui oppositum vel contrarium seu contrario modo praedicaverit anathema sit

4a conclusio graeci concedentes spiritum sanctum esse spiritum filii conveniunt nobiscum in fide sententiam eandem quia non est aliud esse spiritum patris vel filii quam esse vel procedere a patre et filio

ex quo videtur sequi quod graeci solum a nobis differunt in verbo quia etiam spiritus sanctus a filio sicut a patre procedat patet per multos graecorum doctores unde doctor subtilis dicit inter latinos et graecos non esse discordiam realem sed vocalem