Lectio 9 [London Transcription]

nunc de veritate sive proprietate etc haec distinctio 8 ad praecedentem sic continatur quia postquam magister ostendit in divinis esse veram generationem nunc in ista distinctione ponit multitudinem proprietatum significantem eius perfectionem et dividitur in tres partes quia primo determinat magister de dei aeterna entitate 2o de eius incommutabilitate 3o de eius simplicitate 2a ibi deus in solius essentia 3a ibi eadem quo

prima in tres nam primo ostendit quomodo hoc nomen esse vel essentia est deo proprium 2o ex dictis movet dubium et 3o respondet ad ipsum 2a ibi hic diligenter 3a ibi illud ergo quod

2a pars principalis manet indivisa sed 3a dividitur in duas quia primo magister ostendit divinae naturae simplicitatem per comparacionemcomparationem et respectum ad extra 2o per respectum ad intra 2a ibi hic diligenter 3a ibi et haec est divisio praesentis distinctionis

Utrum sola prima causa entis producibilis sit simplex simplex neccessarianecessaria et incommutabilis seu invariabilis

quod non alicaaliqua creatura est indivisibiliter simplex ergo etc antecedens probatur tumquiatum quia cuilibet gradui specifico cuiuscumque rei correspondet esse punctale et indivisibile patet quia quantumcumque parvus gradus adderetur aut demeretur non maneret in illa specie igitur talis res indivisibiliter est

2o aliud citra primam causam est neccessenecesse esse ergo antecedens patet per doctorem sanctum libro 2o capitulo 29 ubi ex dictis concludit illae ergo res in quibus non est materia vel si est non est potentialis ad aliam formam non habent potentiam ad non esse ergo neccessenecesse est simpliciter eas esse sed certum est quod angelus nec anima habent materiam ergo confirmatur quia angelus et anima non habent in se principium deducens ea ad non esse ergo illa non habent potentiam ad non esse ergo de se sunt neccessenecesse esse

3o in causa prima est distinctio absoluta modalis et distinctio conceptualis seu virtualis ergo antecedens pro prima parte est iacobi de viterbio et 2a alphonsi 8 distinctione primi articulo 2o conclusione 4a patet consequentia quia quaelibet talis distinctio summae simplicitati repugnat

In oppositum est magister in hac distinctione Item apostolus 6 dicit quod solus deus immortalitatem habet Item augustinus 3o dicit solus deus non mutatur nec potest mutari

prima conclusio tam neccessenecesse est primam causam esse quam neccessenecesse est creaturam esse posse probatur quia quanta neccessitatenecessitate deus est deus et omnipotens tanta neccessitatenecessitate est ad extra productivus et tanta neccessitatenecessitate ad extra aliquid potest produci et potest habere esse ergo etc confirmatur quia si prima causa nihil posset ad extra producere hoc videretur ex eo quod quodlibet producibile esset productum sed hoc est impossibile nec etiam obstat hoc quia adhuc posset hoc totum corrumpere et iterum recreare ergo

primum corollarium licet non stet creaturam non posse non esse tamen si prima causa ageret ad extra per modum naturae quodlibet producibile esse esset neccessenecesse prima pars patet quia quodlibet creatum a deo contingenter producitur et in esse conservatur 2a patet quia si unum produceret et aliud non aut hoc esset quia esset determinatus ad producendum illud et non aliud et hoc non quia illud est libere producere cum aeque possit unum sicut aliud aut hoc esset quia unum posset produci et aliud non sed hoc non quia sic esset producibile et non producibile

2m corollarium si prima causa ageret ad extra neccessario et naturaliter omnia producibilia et corruptibilia produceret et corrumpet simul et aequaliter patet quia si a ignis se solo posset producere b calorem et corrumpere b calorem simul ipsum corrumperet et produceret ergo cum prima causa se sola potest quidquid cum alio potest in genere efficientis sequitur propositum quod si ageret naturaliter etc

3m corollarium non stat primam causam esse productiva omnis producibilis creaturae et ad ipsam ad extra agere de necessitate naturae patet ad eam producere naturaliter sequitur omnia producibilia produci et corrumpi simul et aequaliter sed hoc implicat ergo

2a conclusio licet tantum tria supposita distinguuntur in supersimplici essentia tamen ibi non proprie dicitur esse diversitas seu differentia prima pars patet per fidem quia alius pater alius filius alius spiritus sanctus ergo tantum tria supposita distinguuntur in divina essentia confirmatur quia distinctio vel differentia nihil est igitur non sunt ponendae in deo patet quia quidquid est in deo est aliquid antecedens patet quia si solus deus et homo essent et nihil aliud adhuc deus et homo differrent ergo distinctio vel differentia non sunt aliquid vel alicaaliqua pro ista conclusione est processus augustini 6o capitulo 4o de magnis et capitulo 14 de parvis ex 2a parte conclusionis sequitur quod licet posset vere dici et proprie quod aliquae res distinguuntur re et intentione et ratione non tamen proprie dicitur quod sit distinctio intentionalis realis et rationis patet quia distinctio nihil est ergo non est patet consequentia quia quod simpliciter nihil est non est

primum corollarium omnis perfectio quae deus est realiter est qualibet perfectio dei formaliter patet quia si divinae perfectiones aliquo modo differret vel differentur sequeretur quod non tantum divina supposita differentur in divina essentia consequentia primam partem conclusionis 2ae

2m corollarium quod sicut inter perfectiones divinas non stat distinctio formalis sic eis repugnat distinctio rationis aut modalis vel sic sicut non stat divinas perfectiones distingui formaliter sic repugnat eas distingui ratione ac formaliter patet quia aliter in eis non esset summa simplicitas et indifferentia

3m corollarium quam repugnat ex parte deorum pluralitas tam repugnat in deo formalis perfectionum diversitas patet quia si talis formalitatum pluralitas esset possibilis in deo sequitur aliquid esse deum simpliciter formaliter quod non est omnis deus Item sequeretur quod aliquid esset deus realiter quod est mere contingenter sed ista tantum repugnat quantum repugnat esse plures deos ergo prima consequentia probatur quia si iustitia divina est deus formaliter tunc divina sapientia si formaliter non sit iustitia tunc non erit deus formaliter 2a patet consequentia quia deum velle beatificare petrum est deus realiter et tamen per ponentes huiusmodi formalitates est deus contingenter g

Ista tria corollaria videntur de mente anselmi 17o capitulo dicens quamadmodum unum est quod de essentia summa dicitur essentialiter ita ipsa uno modo una consideratione est quidquid essentialiter est cum enim aliquis homo dicatur et corpus et rationalis et homo non uno modo nec una consideratione haec tria dicuntur ita vero essentia divina summa nullo modo dicitur sic aliquid ut illud idem secundum aliam et aliam considerationem non sit illud haec ille ex hiishis videntur patere corollaria illa

3a conclusio sicut prima causa sola est omnem perfectionem habens simpliciter et in se includens sic est omni modo compositionis formaliter totaliter carens et a se excludens prima pars probatur quia secundum anselmum deus est illud quo maius vel melius cogitari non potest 2a pars probatur quia simplex praeponendum est composito secundum augustinum capitulo 12 ergo sed sola prima causa summe sit simplex patet quia de ratione simplicitatis sunt indivisibilitas immutabilitatis et per se actualitas sed haec tantum competunt deo nec creaturae convenire possunt

primum corollarium quaecumque species vel formae datae vel dabiles in superiorem formam vel speciem perfecte sunt confluibiles patet quia nulla talis species est immutabiliter suum esse ergo deus potest facere eas in superiorem unitive confluere

2m corollarium non stat aliquod individuum a primo deppenderedependere et omnem perfectionis gradum unitive continere patet quia tunc tale individuum non posset cum alio individuo in speciem superiorem vel in aliquod individuum perfecciusperfectius unitive confluere

3m corollarium non stat aliquod individuum quam repugnat quodlibet deppendensdependens creatum accidenti non posse subesse subiective tam repugnat omnem simplicitatis gradum ipsum creatum viderevere posse continere unitive patet quia nullum individuum cuiuscumque speciei datae aut dabilis potest esse tam simplex quin illud possit est subiectum actus eliciti vel alicuius habitus a deo infusi ergo antecedens patet quia huiusmodi simplicitas soli deo competit ex dictis sequitur pars affirmativa quaestionis

Contra primam conclusionem et eius corollaria aliud a deo est neccessenecesse esse ergo probatur antecedens quia divina perfectio exigit quod producatur sibi simile quantum non repugnat creaturae sed neccessenecesse esse non repugnat creaturae ergo divina bonitas sic eam producit maior nota videtur minor patet quia si neccessenecesse esse creaturae repugnaret videretur esse eo quod est ab alio sed hoc non obstat quia filius habet ab alio esse et tamen non habet esse contingenter ergo

2o si angelus vel anima possent non esse hoc ideo esset quia deus suam influenciaminfluentiam eis substraheret sed hoc est impossibile quia sua bonitas tunc mutaretur ergo talia non possunt non esse

3o substantiae separatae a materia non habent potentiam passivam privationi vel corruptioni subiectivam ergo non possunt non esse consequentia tenet cum materia sit ratio continenciaecontinentiae et corruptionis in creaturis istae sunt rationes sancti doctoris ubi prius fuit allegatum in principio quaestionis

4o quia aut illi neccessenecesse esse correspondet praecise esse punctale vel quantitivum si primum ergo non est immensae perfectionis si 2m ergo potest ymaginariimaginari in illa specie maius et minus neccessenecesse esse quia sicut omni quanto potest dari minus sic illi neccessitatinecessitati potest dari minor quantitas et sic erunt plura neccessenecesse

5o si tota linea producibilium se haberet contingenter ad esse et non esse sequitur quod tota et totaliter posset poni in esse consequens est falsum per dictam quia tunc prima causa non posset agere ad extra patet consequentia quia ipsa tota potest non esse ut dicit primum corollarium

6o nullum individuum speciei inferioris potest continere totam perfectionem suae speciei ergo unum neccessenecesse esse non potest continere totam latitudinem neccessitatisnecessitatis ergo non est tantum unum individuum in illa specie antecedens patet per 2m corollarium 3ae conclusionis et consequentiae patent confirmatur quia sic esse sicut propositio homo est animal significat est neccessenecesse esse ergo plura sunt neccessenecesse esse tenet consequentia quia illud non est deus Item ad istam propositionem nihil est non sequitur contradictio ergo ipsa potest esse vera ergo nullum est neccessenecesse neccessenecesse esse tenent consequentiae et antecedens probatur quia ad nullam negativam sequitur affirmativa ergo nec alicaaliqua contradictio quia omnis contradicciocontradictio componitur ex affirmativa et negativa vel saltim includit ipsam

contra 2am conclusionem primo arguitur auctoritas damasceni libro primo capitulo 3o ubi dicit quaecumque dicimus de deo affirmative non naturam ipsius sed ea quae sunt circa naturam eius ostendit et enim bonum si iustum et si sapiens et si quaecumque dixeris non naturam dicis

contra primum corollarium si deus esset immense simplex aut divisibiliter aut indivisibiliter non primum quia tunc haberet partes nec 2m quia tunc solum per indivisibilem staret a nihilo et sic infinite minus distaret divina essentia angelo quam quaecumque creatura quod est falsum

2o sapientia in communi non est iustitia in communi ergo nec infinita sapientia infinita iustitia tenet consequentia quia infinitas non tollit rationem propriam alicuius rei ut videtur

contra 2m corollarium illa quae non sunt synonyma significant diversas res vel eandem diversis rationibus sed bonitas et iustitia misericordia et aeternitas non sunt synonyma in deo ergo sed non significant diversas res ergo diversos modos ergo in deo est distinctio modalis iacobus de viterbio 3o quaestione 7a

2o sequitur quod volitiva divina formaliter esset intellectiva divina et econverso consequens est falsum quia tunc quidquid esset obiectum unus esset obiectum alterius modo hoc est falsum quia deus intelligit malum culpae quod tamen nullo modo vult

3a illa quae neccessitatnecessitat intellectum ad actus distinctos essentialiter secundum rationem vel conceptibiliter distinguitur sed perfectiones divinae neccessitant ad actus distinctos essentialiter intellectum ergo huiusmodi perfectiones divinae conceptibiliter seu virtualiter sunt distinctae maior patet ubi una res neccessitatnecessitat ad actus distinctos essentialiter facit illud idem quod facerent s res diversae realiter distinctae minor patet quia sapientia divina neccessitatnecessitat intellectum ad conceptum sapientiae et bonitas ad conceptum bonitatis et tales conceptus sunt realiter et essentialiter distincti ergo alphonsus

4o contra 3m corollarium sapientiae divinae ut sic non repugnat non iustitia ergo sapientia aliquo modo non est eadem cum iustitia sed sapientiae divinae non repugnat simpliciter alius deus ergo

contra 3am conclusionem est propositio alia de causis qua dicitur quod intelligentia est substantia quae non dividitur ergo non solus deus

2o philosophus 2o dicit intellectus simpliciter est impermixtus et immaterialis

3o contra primum corollarium est prima ratio in oppositum quia quaelibet simplex est tam simplex quod ei correspondet unicus gradus et esse punctalepunctuale ergo

4o autoritate commentatoris 12o dicentis quod omnes formae sunt actu existentes in primo motore quae in potentia sunt in materia prima ergo in deo non est omnimoda simplicitas.

Ad primam negatur antecedens ad probationem negatur maior et minor et ad probationem minoris dico quod neccessenecesse esse repugnat creaturae non solum ex eo quod est ab alio sed quia etiam libere contingenter producitur de nihilo et contingenter conservatur

Ad 2m conceditur assumptum et negatur quod illud sit impossibile quia nec sequitur voluntatem divinam mutari vel esse mutabilem aliter posset probari quod neccessarionecessario omne futurum eveniret

Ad 3m negatur consequentia quia tunc accidentia et lumen productum in medio aliquo modo non possent non esse

2o dico quod licet non habeant materiam habent tamen suum nihil quasi materiam et hoc sufficit

Ad 4m dici potest quod esse punctalepunctuale sibi correspondet et indivisibile et negatur consequentia ergo non est immensae perfectionis quia simul est indivisibilis supersimplex et immensus non habens in se formaliter latitudinem gradualem quamvis supereminenter contineat omnem perfectionis latitudinem

Ad 5m conceditur consequens quia quaelibet pars illius latitudinis potest poni in esse et si infertur igitur potest poni inesse tota simul negatur consequentia quia sicut etiam non sequitur quaelibet pars illius latitudinis potest poni inesse ergo possibile est poni inesse quamlibet eius partem sic non sequitur quaelibet pars a continui a sorte potest videri ergo sortes potest videre a continui quamlibet partem nec sequitur quilibet gradus perfectionis possibilis potest poni inesse ergo possibile est quod ponatur inesse quilibet gradus perfectionis possibilis licet consequens tenuerim probabiliter in meo principio contra praedicatorem.

Ad 6m negatur consequentia quia deitas non se habet per modum speciei creatae personae nec divinae personae per modum individuorum quia licet duos homines sunt aliquod unum maius quam unus solus tamen duae personae divinae non sunt maius quam una sola ut dicit augustinus 8 capitulo primo

Ad aliud negatur consequentia quia conclusio et corollaria intelliguntur de entitatibus realibus et non de complexe significantibus

Ad aliam negatur antecedens quia ad illam sequitur neccessenecesse esse non esse neccessenecesse esse et ad improbationem dico quod ad impossibile sequitur quodlibet et per consequens ex negativa sequitur affirmativa

Ad primam contra 2am conclusionem dicitur quod damascenus non loquitur de perfectionibus quod non realiter sint in deo sed de nominibus quae de deo praedicantur quorum alicaaliqua secundum eum non praedicantur naturam sed ea quae sunt circa naturam quod non est intelligendum quantum ad rem significatum quia si res quae est sapientia divina non esset divina natura sed aliquid circa naturam non solum distingueretur formaliter sed realiter et simpliciter quod est falsum sed intelligitur quoad modum praedicandi quia talia nomina praedicantur de deo denominative et quae sic praedicantur de deo quantum ad modum praedicandi non dicunt naturam sed aliquid circa naturam haec est solutio alphonsi

Ad 2m primo posset dici quod divisibiliter seu per divisibile distat angelo quia distat per totam perfectionem omnium creaturarum actualium et possibilium et negatur consequentia igitur partes quia illa divisibilitas non est deo intrinseca sed extrinseca

2o posset dici hanc negando consequentiam distat indivisibiliter ergo infinite minus quam quaecumque citra quia illud indivisibile per quid distat est immensum quia est deus

Ad aliud negatur consequentia ratio quia sapientia infinita et bonitas infinita in re sunt aliquid circumscripta omni ratione intellectus sapientia vero in communi et bonitas in communi non sic quia non sunt nisi quidam conceptus vel enciaentia rationis et ad probationem quia infinitas non tollit rationem formalem alicuius conceditur sed hoc non probat intentum quia sapientia et bonitas in communi non solum praedicantur de sapientia et bonitate infinita sed etiam de finita de hoc vide alphonsum

Ad aliud contra 3m corollarium concesso antecedente negatur consequentia nam non sequitur haec res diversimode est quia possibile est quod propositum idem significatum una sit vera et alia falsa non tamen sequitur quod significatum sit verum et falsum

Ad aliud conceditur consequens et ad improbationem quia tunc obiectum unius etc conceditur et cum improbatur quia deus intelligit malum etc conceditur sed non sequitur quod infertur

2o dico quod voluntas divina intelligit omnem malum quia intellectus divinus qui intelligit est formaliter voluntas divina malum ergo est obiectum voluntatis non ut volitum sed ut cognitum et intellectum

3o posset negari illa consequentia voluntas divina et intellectus sunt idem igitur quidquid intellectus intelligit voluntas vult

Ad aliud negatur maior et minor quia non oportet quod omne illud quod neccessitatnecessitat ad conceptus distinctos sit conceptibiliter distinctum nisi velimus ab uti vocabulo nec etiam perfectio divina neccessitatnecessitat ad distinctionem actuum diversorum ut assumit ratio

Ad rationem contra 3m corollarium negatur maior quia sapientia divina est omnis perfectio formaliter et omne quod est melius esse quam non esse simpliciter sub bono intellectu

Ad primam auctoritatem contra 3am conclusionem intelligentia est substantia quae non dividitur hoc est verum quantum ad partes naturae vel quantum ad durationem quae est tota simul

Ad aliam dicitur quod intellectus est virtus simplex id est non organica hoc voluit philosophus

2o dicitur simplex aliquo modo non simpliciter quia omnis creatura aliquo modo est composita et potentialitati subiecta

Ad primam rationem in oppositum dicitur quod si antecedens intelligitur de simpliciter simplici est falsum et ad probationem dicitur quod non valet consequentia et si ultra inferretur anima non est simplex igitur habet partes consequentia negatur

Ad aliud dicitur huiusmodi formas in primo motore esse indistinctas actu quia creatura in deo non est aliud quam divina natura penitus indistincta

Ad alias rationes in oppositum patet soluciosolutio per dictam

Nunc de veritate seu proprietate haec distinctio continet 9 conclusiones prima quod solus deus vere et proprie est quia eius essentia non novit praeteritum vel futurum hoc est non subest praeteritioni aut futuritioni sicut cetera creata

2a conclusio ideo dicit deus semper fuit vel erit ut intelligatur quod non incepit esse nec desinet

3a conclusio quod licet verba substantiva diversorum temporum dicantur de deo scilicet fuit erit est et erat non tamen de deo dicuntur quia esse divinum praeteritioni aut subiectio futuritioni subiaceat cum temporalis motus deo repugnet sed dicuntur ad denotandum deum esse aeternitatem et permanentiae ipsius proprietatem

4a conclusio solius dei essentia incommutabilis proprie dicitur quia nec mutatur nec mutari potest omnis autem creatura mutari potest deus autem non nec loco nec tempore nec affectione et ita sine sui mutatione cunctas condidit creaturas et per consequens solus deus proprie habet immortalitatem omnis autem creatura est mortalis ex sua natura quia sua mutatio mors appellatur

5a conclusio deus solus est vere ac proprie simplex quia in eo nec partium nec accidentium sive formarum est diversitas vel vario modo sive multitudo omnis creatura est multiplex quamvis spiritualis creatura respectu corporalis dicitur simplex non tamen est vere simplex quia in tali est diversitas accidentium sive formarum accidentalium ut in animalibus humanis et angelis nullum enim quod est vere simplex est mutabile

6a conclusio quod anima respectu corporis simplex dicitur quia mole non diffunditur per saptium loci sed in uno quoqueunoquoque corpore est in toto tota et in qualibet eius parte tota

7a conclusio quod licet deus dicatur multipliciter scilicet bonus iustus sapiens et magnus tamen hoc non est propter diversitatem accidentium sed propter multitudinem nominum quae licet multa sint et diversa unum tamen significant scilicet naturam divinam

8a conclusio quod proprie deus non dicitur substantia quasi sit subiectum suae bonitatis vel alicuius accidentis sicut substantia corporalis quae ideo dicitur substantia quia subsistit et est multorum accidentium subiectum sed deus proprie et vere dicitur essentia

9a conclusio deus ideo simplex dicitur quia ipse est quidquid habet excepto quod persona dicitur relative ad alteram nec tamen una est altera nam pater habet filium ad quem relative dicitur et tamen pater non est filius et filius habet patrem nec tamen est pater in quo vero ad semet ipsum dicitur non ad alteram hoc est quod habet unde ipse deus est unus et habet vitam et est ipse una vita nec aliud est habens et aliud quod habetur sicut in ceteris rebus ubi semper sequitur alicaaliqua distinctio