Lectio 16 [London Transcription]

Iam nunc accedamus postquam determinavit magister de spiritus sancti missione visibili nunc determinat de invisibili et dividitur in tres partes dico hoc quia primo de caritate et dilectione ponit suam intentionem 2o ostendit quomodo caritas recipit augmentum seu intensionem 3o adducit cum motivis oppositam oppinionemopinionem 2a ibi hic quaeritur si caritas 3a ibi supra dictum est quod spiritus sanctus

prima pars quae est principalis et praesentis lectionis dividitur in tres quia primo ponit magister opinionem 2o suae oppinioniopinioni annectit confirmationem et 3o removet quamdam cavillationem 2a ibi ne autem in re tanta 3a ibi sed ne forte

Utrum amor personalis divinae essentiae sit dilectio formalis creatae potentiae utrum immensum donum sit dilectio formalis qua recte summum bonum amat amans realis utrum spiritus sanctus amor summus per duos productus spiratores sit illud quo formaliter sumus summi boni iusti veri amatores

quod non primo quia caritas creata cum voluntate sufficienter actum quamlibet meritorium efficit ergo ponens spiritum sanctum esse formaliter illud quo mens diligit et meretur a veritate defficitdeficit consequentia bona et antecedens videtur esse de mente apostoli 15o dicentis habundantiusabundantius omnibus laboravi non ego solus sed gratia dei mecum

2o sola caritas dividit inter filios regni et perditionis ut dicit augustinus 15 capitulo 18o sed talis caritas non est summus amor personalis seu spiritus sanctus ut gregorius noster dicit patere ex textu ubi dicit si linguis hominum loquar et angelorum etc Item 5o caritas dei diffusa est in cordibus vestris

3o nullum immensum potest esse alicuius mensi forma intrinseca ergo consequentia bona antecedens probatur quia immenso repugnat inhaerentia subiectiva 2o quia illud inmensum haberet tunc haberet formaliter iustitiam immensam quod repugnat ergo

In oppositum arguitur solus amor summus potest sufficienter mentem creatam iustificare et ad ordinate diligendum actuare ergo quaestio vera consequentia bona et antecedens patet quia spiritus sanctus potest creatae menti communicari sine donis creatis incomplexis ut probatum est supra

prima conclusio quod caritas creata est habitus infusus supernaturaliter a deo mentem actuante specialiter mentem deo et deum menti carismans seu carificans ex acceptatione divina actualiter vel habitualiter quodlibet meritum creaturae cum causans partialiter probatur primo quod sit habitus supernaturaliter infusus patet extra de haereticis in clementinis 2o quod sit a deo mentem etc patet quia deus est vita animae ergo actuat eam in esse spirituali et agere consequentia bona antecedens est gregorius parte 2a omelia 5a 3o quod carificet mentem patet ex verbo christi ego cognosco oves meas vel ego scio quod elegerim Item 13o in finem dilexit eos sed quod caritas carismet deum menti patet per augustinum in capitulo 14o per caritatem inquit fit ut formemur deo Item caritatem vocat motum animi Item libro pondus meum amor meus eo etc 4a pars patet supra

primum corollarium stat caritatem actualiter mentem informare et eandem mentem non actualiter inclinare contra hugolinum distinctione 17 vel 14 patet caritas creata non inclinat nisi moto spiritu sancto cum sit eius instrumentum etiam secundum ipsum unde dicit quod in opere meritorio caritas increata vivificat inclinat et operatur sed potentia seu voluntas solum operatur et spiritus sanctus non movet actualiter nisi quando vult mentem operari ut patet primo ubi dicit ubi erat spiritus impetus illuc gradiebatur

2m corollarium habens caritatis habitum non potest exire in actum proprium nisi spiritus sanctus actuet et moveat creatum arbitrium patet per augustinum libro de verbis domini sermone etc ubi dicit quod bonum quod facit hominem bonum non nisi deus est non enim reddit hominem bonum nisi qui semper bonus est contra gandavensem

3m corollarium caritas non solum efficit meritum quantum ad intensionem et gradum sed etiam quantum ad substantiam et actum patet ex duabus ultimis particulis conclusionis quas quidem particulas cum corollario isto probat dictum apostoli superius allegatum pro argumento primo laboravi etc

2a conclusio actio vitae aeternae meritoria inquantum talis procedit formaliter et effective a gratia praedestinationis aeternalis probatur quia soli gratiae tali correspondet ratio divinae acceptationis cuiuscumque bonae operationis ergo 2o quia hoc sola reddit mentem dignam vita aeterna ergo 3o probatur per augustinum libro capitulo 8o ubi ostendit quod per hanc solam potest quis adimplere divina mandata ergo

primum corollarium stat actum a deo acceptari et nullum habitum infusum inesse menti contra scotum in hac distinctione 17 quaestione 2a quia sola gratia praedestinationis est medium conveniens faciens actum bonum esse deo acceptum et vitae aeternae esse meritorium ut dicit conclusio

2m corollarium licet omnis actus meritorius producatur libere a creata voluntate tamen actum esse meritorium non est in puri hominis potestate quia non est in potestate eius quod talis sit deo acceptus ergo confirmatur quia tunc actus beatorum essent meritorii sicut viatorum patet consequentia quia omnem causalitatem quam habuit beatus in via respectu sui boni actus habet in patria ymmoimmo perfectius causat ergo istud corollarium est contra scotum ubi supra

3m corollarium non stat aliquem de numero dampnandorum umquam fuisse meruisse praemium salvandorum patet quia nullus actus praesciti procedit a gratia praedestinationis ergo nullus talis est aeternae vitae meritorius patet consequentia ex conclusione ex quo potest elici quod sicut impossibile est praescitum salvari ita est impossibile est praescitum vitam aeternam meruisse seu mereri

3a conclusio amor personalis divinae essentiae est forma vitalis creatae potentiae ipsam elevans et actuans in quolibet bene agere probatur per illud dictum apostoli caritas dei diffusa est etc quod exponit augustinus de caritate increata Item ipse enim spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod filii dei sumus et ibidem qui spiritu dei aguntur hii filii dei sunt ubi notionaliter dicit apostolus spiritu et non per spiritum sanctum pro 3a quaestione sunt verba augustini 15o de trinitate capitulo 5o de parvis dilectio quae ex deo et deus est est proprie spiritus sanctus per quem diffunditur in cordibus nostris caritas per quam nos inhabitat tota caritas et plura ibi dicit ad propositum nostrum

primum corollarium aliquid esse formam alterius elicitive seu actuative et eidem non inesse constitutive inhaesive seu informative contra fastinum libro 3o quaestione 2a patet quia illud potest sibi communicari intrinsece repraesentative exemplariter immutative causaliter et elevative supernaturaliter prout deducit dominus iacobus de viterbo in suis

2m corollarium spiritus sanctus seu amor summus personalis est efficiens ratio formalis qua per quam propter quam elicitur actus ordinatae dilectionis contra gregorium in libro primo distinctione 17 quaestione prima articulo primo circa finem patet quia aliter spiritu sancto non actuante formaliter intrinsece posset mens elevari sufficienter ad esse gratuitum quod est falsum confirmatur quia spiritus sanctus intrinsecatur menti personaliter sine suis donis intimatione tali quae sufficeret ad gratuitum esse patet ex dictis et prout ipse etiam concedit in illa distinctione articulo 2o Item si spiritus sanctus daretur menti creatae sine suis donis creatis incomplexis non aliter sibi uniretur tunc quam nunc sed tunc mens diligeret spiritu sancto per spiritum sanctum et propter spiritum sanctum ergo et nunc sicut diligit dato quod diligat ordinate antecedens paret eundum libro primo distinctio 14a

3m corollarium caritas creata mentis in deum elevativa est idem quod gratia mentis gratificativa contra sanctam thomam prima 2ae quaestione 2a articulo 3o et contra thomam de argentinensis distinctione 17 primi quaestione prima articulo 4o patet corollarium quia tam apostolus quam augustinus indifferenter unum ponunt pro alio et utuntur pro eiusdem in diversis locis confirmatur quia aliter staret esse mentem deo gratam et non caram vel econverso quod non videtur possibile

ex praedictis patet pars tituli affirmativa scilicet quod amore personalis etc modo dicto est enim forma formans causans et elevans supernaturaliter mentem non tamen est forma inhaerens seu componens

contra primam conclusionem et primum corollarium caritas creata est pondus animae ut patet per dictam sed pondus semper actualiter premit et gravat illud cui iungitur ergo caritas semper actualiter movet et incinat potentiam in qua est ad bene agendum

2o contra 2m corollarium habens spiritum sanctum non indiget speciali motione spiritus sancti sed habens caritatem habet spiritum sanctum ergo maior nota minor probatur per illud apostoli gratia dei seu caritas diffusa est etc

3o contra 3m corollarium si caritas efficit actionem meritoriam cum voluntate vel posterius et hoc non per anselmus 5 ubi comparat gratiam sessori et voluntatem iumento vel prius et hoc non quia tunc habitus uteretur potentia contra rationem habitus quia potentia debet uti habitu vel aeque primo producerent et hoc non cum sint partiales causae et aequivoce differentes specie ergo caritas nullo modo concurrit effective patet haec consequentia sufficienti divisione

contra 2am conclusionem et eius corollaria sequeretur quod deus haberet aliam volitionem secundum rationem de aliquo obiecto ipso in nullo variato consequens falsum et consequentia probatur quia peccator ante poenitentiam est indignus vita aeterna ergo non est acceptus ad vitam aeternam et post penitentiampoenitentiam est dignus et acceptus ergo vel per aliquod inhaerens et si sic haberetur contra conclusionem quia oportebit ponere formam creatam vel per nihil et si sic haberetur consequentia probata quod nulla mutatione facta in mente deus habebit respectu eius volitionem aliam quam prius

2o si deus acceptaret penitentempoenitentem ad vitam aeternam vel est velle beatificare voluntate beneplaciti pro tunc et hoc non quia tunc statim beatificaret vel est velle istum secundum dispositionem quam nunc habet esse dignum tali praemio quali non voluit prius esse dignum sed talis diversitas non potest poni in divina voluntate nisi propter diversitatem creaturae vel propter alium et alium modum essendi creaturae

3o volitio divina cum sit unus actus in se non habet rationem oppositorum actuum vel velle et nolle absque distinctione obiectorum ergo cum deus vellit iustificatum acceptare ad aliquid ad quid non vult peccatorem sequitur quod haec distinctio voluntatis divinae neccessarionecessario requirat distinctionem actualem ex parte obiectorum ergo aliter se habet iustificatus quam non iustificatus et non nisi per gratiam creatam ergo

contra 3am conclusionem quia illa videtur esse opinio magistri in hac distinctione 17 quae non tenetur ad quam plura inconvenientia secuntur nam ad hoc sequitur quod actus caritatis non erit meritorius 2o quod non voluntarius 3o quod non esset delectibilis 4o quod actus sit spiritus sanctus 5o quod homo mereretur ex puris naturalibus 6o quod spiritus sanctus in actu dilectionis uniretur suppositionaliter naturae rationali quae omnia sunt falsa

contra primum corollarium quia cum forma non sit remissius forma ei quod informat quam sit forma in sui natura sequitur quod spiritus sanctus esset menti immensa et immensa forma et per consequens immensa iustitia et sic salus dei et hominis non erit alia et alia contra beatum augustinum

3o contra 3m corollarium potest argui ex dictis gregorii ubi supra primo quia apostolus loquitur uniformiter de caritate et aliis habitibus

2o per beatum augustinum exponentem illud 8o ipse spiritus postulat pro nobis etc quid inquit augustinus ipse spiritus sanctus interpellat pro sanctis nisi ipsa caritas quae in te per spiritum sanctum facta ergo illa caritas non est spiritus sanctus aliter diceretur factus quod est falsum

contra 3m corollarium substantia caritatis et gratiae sunt diversa ergo sunt habitus distincti consequentia tenet et antecedens probatur quia immediatum subiectum gratiae est substantia animae subiectum vero caritatis creatae est voluntas igitur haec est ratio thomae de argentinensis

Ad primam dicitur quod pondus semper actu vel habitu inclinat et sic videtur augustinus intellexisse dicens eo feror quocumque feror non dicit semper eo feror nec est simile de ponderibus rerum naturalium gravium quia caritas est pondus supernaturale quod actualiter inclinat tantum quantum spiritus sanctus vult ipsam inclinare et agere

Ad 2m in maiori dicitur quod spiritus sanctus potest haberi gratificative et habitualiter quasi non tamen dico per modum habitus et potest haberi motive actualiter primo modo negatur maior 2o modo conceditur tota ratio quia de illa motione et habitione loquor in conclusione

Ad 3m primo dicitur quod si talis actus consideratur ut actus sic est principaliter a deo et quasi aeque primo a gratia et voluntate si consideretur ut est liber sic est primo a deo 2o a gratia et 3 a voluntate si ut meritorius sic dicit hugolinus quod nec gratia nec voluntas habent latitudinem aliquam effectivam respectu illius sed scotus in distinctione 17 dicit quod sic est principaliter a deo 2o a gratia 3o a voluntate sed scotus in responsione praedicta hugolini quam ponit libro 2o circa distinctionem 27 quia reputo illam bonam

Ad primam contra 2am conclusionem dico quod omnes illae rationes tres fundantur super falso scilicet quod praedestinatus existens in peccato mortali non sit deo acceptus et postea sit acceptus quod non concedo ymmoimmo dico quod praedestinatus quantumcumque peccator semper est et ab aeterno fuit acceptus deo ad vitam aeternam habendam et hoc etiam habet dicere doctor subtilis contra quem ponuntur illa corollaria ut patet in 2a quaestione sua contra eandem distinctionem ipse tamen in eadem distinctione ponit triplicem acceptationem prima est simplex complacentia qua deus acceptat omnem rem possibilem vel futuram 2a est efficax et illa est qua vult rem esse in effectu et media neccessarionecessario requisita ad eam et sic acceptat omne existens 3a est quaedam specialis acceptatio quae est ordinativa volitio ad votum ut consequatur aliquid maius et hoc completive et de hac loquitur non autem de aliis ut patet ex suis dictis

Ad primam contra 3am conclusionem dicitur quod secundum expositionem secundum quam communiter exponitur opinio magistri illud est falsum quia conclusio mea non negat habitum creatum caritatis nec ponit spiritum sanctum est caritatem menti informative inhaerente sed intrinsece et actuative utrum autem magister habitum creatum negaverit dicit scotus etiam thomas de argentina quod non sicut patet distinctione 3a primi et 26 2i libri

2o dico quod illa inconvenientia illata non secuntur ex dictis magistri prout de tribus prius ostendit aegidius noster in hac distinctione parte prima quaestione 2a de aliis tribus ostendit thomas de argentina in eadem distinctione quaestione prima articulo ubi vide eius responsiones et rationes probantes habitum caritatis causatae non esse in virtute

Ad 2m dicitur quod antecedens est verum de forma constitutiva intrinseca vel informativa non autem spiritus sanctus est taliter menti forma intrinseca quia spiritus sanctus non inhaeret menti et dico ultra quod per spiritum sanctum mens intrinsece non est iusta 3o dico quod potest concedi quod non est alia dei salus et alia hominis salus licet aliter sit dei salus et aliter hominis

Ad 3m dico quod non semper apostolus loquitur conformiter ut patet ex dictis augustini in 3a conclusione adductis ad auctoritatem augustini dicentis quid est spiritus sanctus nisi ipsa caritas vitae per spiritum sanctum facta dico primo quod auctoritas in forma est contra gregorium nostrum et pro magistro quia augustinus dicit nihil est spiritus sanctus nisi ipsa caritas vitae 2o dico quod non dicit quod spiritus sanctus sit factus vel quod caritas sit facta simpliciter sed quod per facta est caritas vel quod spiritus sanctus factus est in mente quia incepit esse caritas in mente et incepit esse in mente sicut deus incepit esse in mundo tamen deus numquam incepit esse multum ergo refert dicere spiritus sanctus est facta caritas et dicere caritas facta est in te vel spiritus sanctus factus est caritas in te quia secunda est vera et prima falsa

Ad 4m negatur antecedens quia voluntas non distinguitur ab essentia animae saltem realiter

2o dico quod consequentia non valet etiam apud thomam de argentina quia ipse habet concedere quod aliquod accidens potest habere plura subiecta et tamen erunt unum numero quia secundum eum subiectum immediatum accidentium est ipsa quantitas et subiectum principale est substantia et illa inter se distinguuntur sic similiter posito quod voluntas distingueretur ab anima ad hoc voluntas potest esse subiectum immediatum gratiae et essentia animae subiectum principale et sic posset nuncupari utroque nomine

ad rationes in oppositum patet ex dictis

Iam nunc accedamus prima conclusio quod spiritus sanctus qui deus est ac 3a intrinsece persona a patre et filio ac a se ipso temporaliter procedit seu mittitur fidelibus ac donatur

2a conclusio quod spiritus sanctus est amor seu caritas qua nos diligimus deum et proximum quae caritas est ita in nobis ut faciat diligere nos deum et proximum tunc spiritus sanctus dicitur mitti vel dari nobis et qui diligit ipsam dilectionem qua diligit proximum diligit deum quia ipsa dilectio dei spiritus sanctus est ut probat auctoritatibus augustini

3a conclusio quod spiritus sanctus est amor patris et filii quo se invicem amant et nos

4a conclusio quod deus dicitur spes nostra et patientia nostra non quod ipse deus sit ista sed quia ista sunt a deo non tamen deus dicitur caritas illo modo quia ipse est caritas ipsa potest ergo dici quod deus seu spiritus sanctus est caritas qua diligimus deum ut ille ablativus qua dicit habitudinem causae efficientis et formalis non perficientis et inhaerentis sed exemplantis et elevantis sequitur distinctionis huius 2a pars