Lectio 14

Circa textum

Hic considerandum est Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 1 (I, 130, ll. 25). . Haec est distinctio 15 quae ad praecedentes sic continuatur, nam postquam Magister ostendit Spiritum Sanctum a Patre et Filio procedere, nunc inquirit an Spiritus Sanctus possit se ipsum dare aut mittere. Et dividitur in tres partes quia primo ostendit Spiritum Sanctum quandoque se ipsum mittere, secundo ex missione Filii hoc vult concludere, tertio quaerit an nunc possumus Patrem missum dicere. Secunda ibi, ne autem mireris mitteris Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 1 (I, 131, ll. 28). . Tertia ibi, hic quaeritur, cur Pater Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 9 (I, 137, ll. 4-5). .

Prima manet indivisa, sed secunda dividitur in duas quia primo ostendit missionis Filii multiplex esse principium, secundo ostendit eiusdem missionis modum varium. Secunda hic quaeritur, tantum semel Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 6 (I, 135, ll. 5-6). . Et haec est divisio in generali primae partis huius distinctionis.

Hic quaeritur utrum semel tantum Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 6 (I, 135, ll. 5-6). . Ista est secunda pars huius distinctionis principalis, ubi postquam Magister missionem Spiritus Sancti ex missione conclusit Filii, nunc de multiplici missione Filii inquirit et dividitur in duas quia primo ostendit Magister missionis Filii diversum esse modum, secundo Magister concludit Patrem non esse, nec fuisse, missum. Secunda ibi, hic quaeritur cur Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 9 (I, 137, ll. 4-5). .

Prima indivisa manet sed secunda pars dividitur in duas quia primo Magister excludit a Patre omnem passivam missionem, secundo circa hoc recitat unam falsam opinionem. Secunda ibi, ideoque putaverunt quidam haeretici Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 10 (I, 137, ll. 17). , etc. Et haec est divisio in generali et sententia praesentis distinctionis circa quam movetur.

Quaestio Utrum quodlibet suppositum divinum mitti quolibet theologo debeat admitti; utrum Spiritus Sancti missio temporalis sit in mente creata perceptio vitalis; utrum stet Spiritum Sanctum ab aliquo recipi et ipsum a recipiente nullo modo percipi; utrum stet Spiritum Sanctum realiter recipere et eundem in se habendo non vitaliter percipere

Utrum quodlibet suppositum divinum mitti q quolibet theologo debeat admitti; utrum Spiritus Sancti missio temporalis sit in mente creata perceptio vitalis; utrum stet Spiritum Sanctum ab aliquo recipi et ipsum a recipiente nullo modo percipi; utrum stet Spiritum Sanctum realiter recipere et eundem in se habendo non vitaliter percipere.

Rationes principales

Arguitur quod sic quia recipere est purum passivum et percipere activum, ergo unum sine alio stare potest. Tenet consequentia quia respectu eiusdem termini mens creata non potest simul se habere pure passive et active, cum percipere non sit formaliter pati, tum etiam quia posse perceptivum est universaliter perfectius quam posse passivum.

Secundo, si quaestio esset vera, sequeretur quod cuicumque personae divinae competeret percipi eidem competeret mitti. Consequens est falsum quia Patri convenit percipi, et tamen sibi non competit mitti, ut patet in hac distinctione capitulo penultimo Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 9 (I, 137, ll. 4-14). . Consequentia patet quia, si missio et perceptio sunt idem, sequitur quod percipi et mitti sunt idem.

Tertio, si quaestio esset vera, sequeretur quod quilibet existens in gratia evidenter perciperet. Consequens est falsum quia nemo scit an amore vel odio dignus sit. Et consequentia patet quia percipere aliquid est cognoscere illud. Secundo, sequitur quod noviter baptizatus haberet mentalem perceptionem gratiae vel Spiritus Sancti. Tertio, sequitur quod quilibet quam intense gratiam reciperet tam intense ipsam perciperet. Consequens est falsum quia tunc virgo habuisset intentiorem perceptionem aliquo, immo omnibus angelis, quia maiorem gratiam recepit quam quicumque angelus.

In oppositum sunt verba praesentis distinctionis capitulo 10 ubi dicit, tunc unicuique Spiritus Sanctus mittitur cum a quocumque cognoscitur atque percipitur quantum cognosci et percipi potest secundum capacitatem animae rationalis Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 7 (I, 136, ll. 2-5). . Item, ibidem capitulo 12 Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 8 (I, 136, ll. 27). , cum ex tempore mente percipitur mitti dicitur Augustinus, De Trinitate IV, 20, 28 (CCSL 199, ll. 84-85). .

Conclusio 1

Prima conclusio: licet potentia creata intellectiva sit aliqualiter activa respectu alicuius missionis seu visionis divinae, tamen nulla creatura active se potest respectu expressionis Verbi increati per modum dicentis habere. Prima pars patet quia in patria creata intellectiva respectu fruitionis se habet active. Consequentia tenet, et antecedens patet per Decretalem, Deum benedicti Benedictus XII, Constitutio 'Benedictus Deus' (Denzinger n. 1000-1001, p. 406-407). quia in duobus actus intellectus et voluntatis stat nostra fruitio seu beatitudo formalis consistit quae est tota latitudo formalis gloriae. Secunda pars patet quia sequitur quod Verbum increatum esset terminus productus a potentia creata intellectiva. Consequens est falsum, et consequentia patet quia non videtur possibile quin dictum cuiuslibet dicentis ipsum sit eiusdem dicere terminus productus, et sic dicere creatum haberet terminum increatum, quod est falsum.

Primum corollarium: licet anima beata ad suam fruitionem possit effective concurrere, tamen ipsa non potest lumen gloriae quovis modo producere. Prima pars patet ex conclusione quia tale lumen a solo Deo est producibile.

Secundum corollarium: memoria creata licet possit per divinam essentiam tamquam per speciem intellective beatifice elevari, tamen non stat realiter ab ipsa Verbum increatum proprie formari. Patet quia tunc potentia finita produceret terminum immensum. Oppositum huius corollarii ponit Iohannes de Marchia in suis Determinationibus Iohannes de Ripa, Determinationes q. 3, a. 3 (Combes, 427, ll. 63-74). . Prima pars patet quia Deus potest supplere duae causae efficientis vicem.

Tertium corollarium: licet anima beata se habeat passive respectu fruitionis, tamen eadem potest se habere simul active respectu suae cognitionis et dilectionis. Prima pars patet quia est illorum actuum receptiva. Secunda patet per dictam in conclusione et corollaria.

Conclusio 2

Secunda conclusio: licet mitti tantum competat Spiritui Sancto et Filio, tamen cuilibet personae divinae competit activa missio. Prima pars patet quia mitti non convenit Patri, sed Filio et Spiritui Sancto, ergo. Prima pars antecedentis est Augustini IV De Trinitate, capitulo ultimo , dicentis quod Pater non dicitur missus Augustinus, De Trinitate IV, 20, 28 (CCSL 50, 199, ll. 92). . Secunda pars antecedentis patet per Augustinum II De Trinitate, capitulo 5 , dicentem, mitti a Patre Filius sine Spiritu Sancto non ponit, nam Pater intelligitur eum misisse quia ex femina eum fecit quia non utique eum sine Spiritu Sancto fecit Augustinus, De Trinitate II, 5, 8 (CCSL 50, 89, ll. 43-46). . Quod autem Spiritus Sanctus mittatur per eundem Augustinum patet in IV De Trinitate, capitulo 19 , ubi expresse dicit quod Spiritus Sanctus dat et mittit se ipsum Augustinus, De Trinitate XV, 19, 36 (CCSL 50A, 513, ll. 120-132). . Item, Iohannis 15 mittam vobis spiritum veritatis Ioannes 15:26. . Secunda pars probatur quia opera Trinitatis ad extra sunt indivisa Non invenimus. , sed mittere aliquam personam, etc., ergo. Haec est ratio Magistri in 15 distinctione Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 1 (I, 131, ll. 3-8). .

Primum corollarium: non plus repugnat Filium a Spiritu Sancto mitti ~~mittit~~ mitti quam Filium spiratorem esse Spiritus Sancti. Patet ex dictis quia utrumque est verum et non repugnans.

Secundum corollarium: cuicumque personae convenit mitti eandem se mittere debet admitti. Patet quia mittere est agere ad extra.

Tertium corollarium: non cuiuslibet personae divinae sub corporali specie perceptio est eiusdem personae talis passiva missio. Patet quia Pater non mittitur, et tamen sub corporali specie apparuit in transfiguratione quando vox eius audita fuit dicens, hic est Filius meus dilectus Matthaeus 17:5; Lucas 15:24; Marcus 9:6. , etc. Ex dictis patet quod mitti non est mere absolutum, sed aliquae originis connotat respectum. Patet quia, si esset mere absolutum, posset convenire, sicut Filio et Spiritui Sancto. Unde Augustinus IV De Trinitate, capitulo 30 dicit, mitti Filium est cognoscere, quod ab alio sit Augustinus, De Trinitate IV, 20, 29 (CCSL 50, 199, ll. 100-101). .

Conclusio 3

Tertia conclusio: licet non stet Spiritum Sanctum ab aliquo recipi et ipsum a recipiente nullo modo percipi, tamen de communi lege nullus potest scienter percipere se meritorie Deum diligere. Prima pars patet quia Spiritus Sancti missio temporalis est in mente creata perceptio vitalis, ergo. Antecedens est dictum Augustini superius allegatum Vide supra. quo dicitur, cum Spiritus Sanctus ex tempore mente percipitur mitti dicitur Augustinus, De Trinitate IV, 20, 28 (CCSL 50, 199, ll. 84-85). . Secunda pars patet per illud Apostoli <supplied>I</supplied> Ad Corinthios 13 , nihil mihi conscius sum sed non in hoc iustificatus sum I Corinthios 4:4. . Item, <sic>2ae</sic> Iohannis, capitulo 3 , ubi Spiritus vult spirat sed nescis unde veniat aut quo vadat Ioannes 3:8. . Item, nescio sit an odio Ecclesiastes 9:1. , etc.

Primum corollarium: lege stante, licet nullus potest se scire habere ordinatam dilectionem, tamen aliquis tenetur credere se habere Spiritus Sancti missionem. Prima patet ex dictis. Secunda probatur quia aliquis tenetur credere se habere caritatem, ergo. Consequentia tenet quia Spiritum Sanctum mitti in mente est menti caritatem infundi, ut dicit conclusio. Et antecedens patet de adulto accedente ad sacramentum quo gratia confertur, sicut est baptismus et eucharistia.

Secundum corollarium: non stat fructum missionis divinae in mente augeri et vitalem Dei perceptionem in eadem non intendi. Patet quia, si non, sequitur quod non quilibet recipiens personae divinae missionem haberet eius vitalem perceptionem, quod est contra conclusionem.

Tertium corollarium: non semper intelligimus nos uniformiter cognoscere. Patet quia aliter habens talem perceptionem haberet evidentem et experimentalem cognitionem, quod est contra dictam. Ex dictis patet responsio quod stat aliquae, etc.

Obiectiones

Contra primam conclusio Vide supra. , sequitur quod memoria creata posset concurrere per suum posse essentiale active ad claritatem luminis gloriae. Consequens est falsum. Probatur consequentia quia non plus potest intelligentia creata ad dispositionem supernaturalem et unionem vitalem divinae essentiae quam ad lumen gloriae.

Secundo contra primum corollarium Vide supra. , repugnat potentiam naturalem supernaturaliter agere per suum essentiale posse, ergo repugnat intellectum creatum ad fruitionem patriae effective concurrere.

Tertio contra secundum corollarium Vide supra. , intelligentia creata concurrit effective ad motum visionis quo verum increatum redditur praesens vitaliter tali intelligentiae. Sed hoc est verbum increatum dicere, ergo.

Contra tertium corollarium Vide supra. , sequitur quod perfectiori in naturalibus semper correspondebit caeteris paribus intentior beatitudo, et per consequens stante aequalitate meritorum stabit inaequalitas primorum propter priora essentialia, quod est falsum. Et patet consequentia quia puriora essentialia plus possunt quam minus pura et imperfecta.

Contra secundam conclusionem Vide supra. , mitti et mittere sunt correlativa, ergo cum mitti cognoscet respectum originis, sequitur quod mittere dicit eundum respectum. Sed Spiritus Sanctus nihil originat ad intra, ergo nullam personam potest mittere. Consequentia patet quia secundum Augustinum , mitti est originari, igitur mittere est originare Non invenimus. .

Secundo, quia ille respectus quem dicit mitti vel erit ad eum quam sit missio, et tunc erit communis tribus personis, et sic Pater mittetur. Consequentia patet quia est respectus rationis ad extra. Vel dicit respectum ad ipsum mittentem, et si sic, vel ergo erit rationis tantum, et tunc poterit esse in Patre, vel realis, et tunc etiam mittere non erit essentiale, et per consequens non commune tribus personis, quod repugnat secundae parti illius conclusionis.

Tertio, mitti dicit respectum originis, ergo nulla persona potest se ipsam mittere. Patet consequentia quia nulla potest se ipsam originare.

Quarto, mitti dicit imperfectionem et indignitatem, ergo nulli personae divinae competit. Consequentia bona, sed antecedens probatur quia secundum Dionysium in De angelica hierarchia Pseudo-Dionysius, De caelesti hierarchia, non invenimus. , angeli superiores semper assistunt Deo et non mittuntur propter sui dignitatem, sed persona divina est improportionaliter dignior omni angelo, ergo propter sui dignitatem non debet mitti.

Contra tertiam conclusionem Vide supra. , aliquis potest scire se esse dignum vita aeterna, ergo aliquis potest scire se Deum meritorie diligere, saltem habitualiter. Consequentia bona, et antecedens probatur quia aliquis potest scire se habere timorem filialem, ergo et caritatem. Consequentia tenet per Glossam super illo Primae Iohannis Glossa ordinaria, I Io 4:18 (PL 114, 702B). , perfecta caritas foras mittit timorem I Iohannes 4:18. . Antecedens patet Genesis 22 , cognovi quia timeas Deum Genesis 22:12. , id est, cognoscere te feci Glossa ordinaria, interlinearia, Genesis 22:12 (Straßburg, 1481, Pars 1, b4v, col. b). . Item, Philippenses 2 petitiones vestrae innotescant apud Deum Phil. 4:6. , ubi Glossa Lombardus, Collectanea in Phil 4:6 (PL 192, 253D). , non sic accipiendum est tamquam Deo innotescant qui eas antequam essent noverat sed nobis innotescant apud Deum Augustinus Epistula 130, 9, 18: Ad Probam (CSEL 44, 61,4-7). .

Item, quis potest scire se omnia propter Deum diligere et omnia reliquisse, ergo scire se esse dignum vita aeterna. Consequentia tenet Matthaeus 19 , omnis qui reliquerit, etc., vitam aeternam possidebit Matthaeus 19:29. .

Item, aliquis potest scire nullum timorem servilem se habere, ergo potest scire se habere caritatem. Consequentia tenet per illud Iae Ioannes 4 , perfecta caritas I Ioannes 4:18. , etc.

Contra primum corollarium Vide supra. , nullus articulus cogit aliquem credere se esse in caritate, ergo. Antecedens patet quia, si aliquis esset, inderetur ille credo in sanctam ecclesiam catholicam Symbolum Apostolorum (Denzinger n. 30, p. 34). . Sed hoc non quia ecclesia nullibi hoc praecipit, immo videtur hypocrisis iudicare se in caritate, immo iudicare se esse extra caritatem videtur meritorium, ut patet de publicano Lucae 18 Lucas 18:9. .

Secundo contra secundum corollarium Vide supra. , peccator tenetur conteri de peccato, ergo tenetur credere se esse in caritate. Et ultra omnis adultus vel est in caritate vel extra, ergo omnis tenetur se credere esse in caritate, quod est primum.

Contra alia corollaria Vide supra. , omnis perceptio est cognitio aliqualis, et ad intentionem perceptionis, sequitur intensio cognitionis, ergo illa corollaria falsa.

Responsiones

Ad primam Vide supra. , negatur consequentia. Et dicitur ad probationem quod non omnis missio personae divinae est supernaturalis dispositio ut praetendit argumentum loqui de dispositione.

Secundo, posset antecedens negari antecedens generaliter.

Tertio, posset concedi consequentia, iam negata, scilicet quod memoria, etc., non quidem agendo ipsum in ipso et circa ipsum.

Ad secundam Vide supra. , dicitur quod antecedens est verum si per suum naturale posse praecise non repugnat ipsum sic agere cum adiunctione alterius potentiae. Modo in proposito non est solum naturale agens sed etiam supernaturale elevans potentiam seu ipsum posse naturale et actuans ipsum ad agendum.

Ad tertiam Vide supra. , negatur minor quia ad talem motum concurrere non est dicere Verbum incarnatum.

Ad quartam Vide supra. , dicitur primo negando consequentiam quia ad intensionem causae partialis non semper intenditur effectus actionis.

Secundo, posset dici quod non secundum proportionem meritorum stabit retributio primorum quia tunc nullum primum daretur pro gratia baptismali, quod est falsum.

Tertio, posset concedi consequens, Dei tamen voluntate concurrente quae potest distribuere praemia prout sibi placet.

Ad primam contra secundam conclusionem conclusio Vide supra. , distinguitur de mittere quia uno modo accipitur principaliter auctorative, alio modo consequenter determinative. Primo modo, tantum convenit Patri et Filio, secundo modo, tribus. Ideo, si antecedens sumitur primo modo, conceditur. Si secundo modo, negatur consequentia nec antecedens est verum.

Ad secundam Vide supra. , dicitur quod mitti dicit respectum non quidem ad mittentem determinative consequenter sed auctoritative principaliter. Similiter posset dici de mittere quod, si sumitur auctoritative, tunc nulla persona se ipsam mittit nec aliam nisi illam quam producit, sed bene secundo modo patet.

Hoc patet ad tertium argumentum Vide supra. , vide de hoc Thomam Argentinensis Thomas de Argentina, Sent. I, d. 15, q. 1, a. 3 (Venice 1564, 67vb). .

Ad quartam Vide supra. , dicitur quod alias est verum in creatura quia cum creatura mitti mutatur et movetur alicubi ubi prius non erat. Sed quia Deus est ubique, ideo sine mutatione et imperfectione mitti potest divina persona quia non mittitur ubi non erat, sed qualiter non erat novum effectum, scilicet causans in creatura sine sui mutatione, non tamen sine mutatione creaturae.

Ad primam contra tertiam conclusionem Vide supra. , negatur antecedens. Et ad probationem, dicitur, loquendo de timore formato caritate, negatur illud. Et ad probationem, dicendum quod illud cognovit Abraham ex divina revelatione sibi illud indicante. Et ad aliam probationem, petitiones vestrae Phil. 4:6. , etc., dicitur quod ex Glossa Non invenimus. non habetur nisi quod in aliquibus credimus nos a Deo esse exauditos et forte scimus effectum operatum evenisse. Sed ex hoc non sequitur contra conclusionem.

Ad aliud Vide supra. , negatur consequentia quia non ex operibus iustificatur Hieronymus, Commentarii in Mt. 3, 19, 28 (CCSL 77 172, ll. 923-924). quia Socrates divitias contempsit secundum Ieromum , et tamen non iustificatus est.

Item, ad aliud Vide supra. , negatur consequentia quia ex puris naturalibus potest aliquis nullum timorem habere.

Ad primam contra corollarium Vide supra. , negatur antecedens quia continetur sub praenominato articulo vel quod idem est ille articulus dicit. Etiam hoc ecclesia dicit de accipientibus sacramentum eucharistiae, ut patet Ad Corinthios 2 , probet autem se ipsum homo I Corinthios 11:28. , etc. Et hoc potest fieri sine hypocrisi et iactantia.

Ad tertiam Vide supra. , conceditur consequentia et consequens, et negatur ulterior consequentia, sed bene sequitur quod tenetur esse in tali statu in quo credat se esse in caritate, contra Monachum Nigrum Monachus Niger, Sent. I, q. 1, a. 1 (Ms. Fribourg, Bibliothèque des Cordeliers 26, f. 83ra). .

Ad quartam Vide supra. , posset concedi consequens de cogitatione habituali, non actuali, de qua loquor in conclusione et corollario. Item, posset dici quod talis cognitio intenditur, non tamen in esse cognitionis, sed solum in esse experimentalis perceptionis. Ex dictis patet.

Conclusiones

Hic considerandum est Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 1 (I, 130, ll. 25). . Haec distinctio continetur 7 conclusiones. Prima: quod Spiritus Sanctus est Deus et donum, et ideo dat et datur. Dat inquantum Deus, datur inquantum donum Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 1 (I, 131, ll. 3-5). , nec ex hoc est minor Patre vel Filio.

Secunda conclusio: si Spiritus Sanctus non posset dare se ipsum, Pater et Filius aliquid posset quod non posset Spiritus Sanctus et aliquid operarentur Pater et Filius quod non operaretur Spiritus Sanctus, quae sunt inconvenientia quia opera Trinitatis ad extra sunt indivisa. Ergo sequitur quod Spiritus Sanctus procedit temporaliter, mittatur, et datur a se ipso.

Tertia conclusio: quod Pater numquam legitur missus Ioachim de Fiore, Psalterium decem cordarum I (Selge 64, 7-8). sed solum Filius et Spiritus Sanctus. Filius autem mittitur a Patre et se ipso et a Spiritu Sancto, et illa missio fuit incarnatio, quod fuit opus commune tribus personis.

Quarta conclusio: quod cum Filius dicit, Iohannes 8 , a me ipso non veni Ioannes 7:28. , hoc dictum fuit secundum formam servi secundum quam Augustinus, De Trinitate II, 5, 9 (CCSL 50, 92, ll. 112 - 93, ll. 113). non est operatus incarnationem sed secundum formam Dei Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 5 (I, 135, ll. 1-3). .

Quinta conclusio: Filius Dei praeter aeterna genitura, secundum quam missus dicitur, sed melius et verius secundum eam dicitur genitus. Duobus modis mitti dicitur, vel cum visibiliter mundo apparuit in carne, vel invisibiliter in animas pias transfert, ut ab eis percipiatur et cognoscatur Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 7 (I, 135, ll. 14-18). . Primo modo semel est missus. Secundo modo mittitur omnidie, non ut sit homo sed ut sit cum homine.

Sexta conclusio: licet Pater ex tempore cognoscatur, sicut Filius, non tamen dicitur missus quia in Patre est auctoritas principii quia est principium Filii et Spiritus Sancti, et non habet a quo sit.

Septima conclusio: Pater non ideo dicitur misisse Filium et Spiritum Sanctum quia ille maior est et illi minores, sicut quidam haeretici putarunt, sed propter commodi auctoritatem principii et quia Pater non apparuit in creatura visibili Lombardus, Sent. I, d. 15, c. 10 (I, 137, ll. 26-29). , sicut Filius et Spiritus Sanctus, quia tantum in voce, quae non est visibilis, sed audibilis, etc.